محمد رضا واليزاده معجزى
320
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
قاليبافى تا اين حد پيش رفته باشند كه مطابق قاليهاى درجه اول كاشان از زير دست هنرآفرين آنها خارج و زينت بازار قالىفروشان شود . چون در مقام تحقيق برآمد معلوم شد عدهاى از زنان و دختران صيمره لرستان براى تكميل صنعت قاليبافى به قم رفته و در آنجا هنر خود را به حد كمال رسانيدهاند . جنگلهاى لرستان اين بنده خيال مىكنم بعد از ولايات شمالى واقع در كرانههاى درياچه بحر خزر جنگلهاى لرستان از نقاط ديگر ايران مهمتر بوده است . در بسيارى از كوههاى لرستان چنين به نظر مىرسد كه قسمتى از جنگلهاى لرستان با دست انسان كاشته شده باشد ، مانند بسيارى از جنگلهاى پاپى و الشتر و طرهان و چگنى كه از هرحيث شباهت به باغهاى دستى دارد ؛ زيرا درختهاى اين جنگلها از جنس انار و گردو و چنار و غيره است . در تنگ كهمان در محلى كه آن را تخت شاه مىنامند ، همهء درختها گردو مىباشد ؛ آن هم گردوى موسوم به زرينپوست كه با فشار نوك انگشت پوست آن جدا شده و مغز سالم آن در دست باقى مىماند . اين جنگل در فصل پاييز كه گردوها كاملا مىرسند ، مبدل به جولانگاه خرسها مىشود و اين حيوان كه علاقه زياد به مغز گردو دارد به بالاى درختها صعود مىكند و پايين شاخهها مىنشيند و مشغول تناول مغز گردو مىشود . ولى در سالهاى اخير كه نسل حيوانات در شرف انقراض مىباشد گمان نمىكنم مثل سابق از تجمع و ازدحام خرسها ، آن جنگل خيلى شلوغ بشود . متأسفانه چند سال قبل يك شركت كه گويا با شركتهاى مهم ايتاليا رابطه داشت ، وصف درختهاى گردوى قطور سراب كهمان را - كه بدون اغراق يك خانواده پنج نفرى مىتوانستند در ميان تنه گردوها كه پوك شده بود ، به راحتى سكونت كنند - شنيده [ بودند ] و به الشتر آمدند و تعداد زيادى از درختهاى گردوى « 1 » جوان را از بيخ زمين يعنى از عمق دو مترى زمين قطع كردند و آنها را به قطعات معين تقسيم كرده با كاميون حمل كردند . با وجودى كه اين گردوها جوان بودند محيط تنه درختها به چندين متر مىرسيد . و نيز در بخش پاپى باغهاى وسيع انار به حالت جنگلى « 2 » وجود دارد و هرسال در موقع معين ثمر آنها را خرده مالكين چيده و تبديل به « ناروان » مىكنند كه چاشنى بعضى اغذيه است . سابقا
--> ( 1 ) . اصل : گردوهاى . ( 2 ) . اصل : جنگل .